تفسیر آزمایش

تفسیر بالینی آزمایش‌های هماتولوژی ( CBC )

 معمولاً این آزمایش شامل اجزای زیر است:

  Hb, Hct, RBC count, WBC count, platelet, 5 MCV, 6 MCH, 7 MCHC, 8 RDW 

بحث ما بیشتر در خصوص تفسیر پارامترها و ایندکس‌های هماتولوژی است چون اغلب همکاران با شمارش RBC و WBC میزان هموگلوبین و هماتوکریت آشنا هستند، لذا از MCV آغاز می‌نمائیم. 

 

MCV : عبارت است از حجم متوسط گلبول‌های قرمز.  

 

میزان طبیعی MCV = fl 96-80 اســـــــــــت fl] ( femtoliter ) واحــــــد سنجش MCV بوده و معادل lit 15- 10 است .  

 

نحوه اندازه‌گیری MCV : دستگاههای هماتولوژی حجم تعداد زیادی از RBC ها را اندازه‌گیری کرده و میانگین آنها را محاسبه می‌‌نمایند.  

 

تفسیر: با استفاده از MCV می‌توانیم گلبول‌های قرمز را از نظر حجم در سه گروه Normocyte ، Microcyte و Macrocyte قرار دهیم. RBC های محـــــــــــدودة fl 96-80 = Normocyte هستند، بالای 100 ماکروسیت و زیر 80 میکروسیت هستند.  

 

•  برای اینکه بتوانیم MCV را درست تفسیر کنیم باید تغییرات آن را در دوره‌های مختلف زندگی بدانیم: 

در بدو تولد MCV معادل fl 118-103 است، سپس به موازات رشد کودک MCV کاهش می‌یابد و در یک‌سالگی به کمترین حد خود می‌رسد و میزان آن به fl 8 ± 78 می‌رسد.

نکته: باید بدانیم که ایندکس های خونی در هر شخصی ثابت است و تغییراتش نباید از 1 ± تجاوز کند مثلاً اگر MCV فردی fl 85 است، با آزمایش‌های متعدد باید بین fl 86-84 باشد و اگر فرضاً میزان آن 75 شود باید همه چیز مجدداً بررسی شود، با استفاده از فـــــــــــرمول DF 1 و Mentzen index در مطب می‌توان از MCV برای تشخیص فقر آهن از تالاسمی استفاده کرد.  

 

*اگر DF منفی بود تالاسمی و اگر مثبت بود فقر آهن است.

DF=MCV-RBC-(5 × Hb)-3.4 

MI= MCV/RBC 

•  اگر MI زیر عدد 13 باشد تالاسمی و اگر بالای عدد 13 باشد فقر آهن است. 

MCV معدل اندازه RBC را به ما نشان می‌دهد؛ یعنی ممکن است اگر MCV فردی مثلاً fl 80 باشد، RBC کوچک، بزرگ، یا نرمال داشته باشیم ؛حال چه فاکتوری می‌تواند به ما نشان بدهد که چه میزان RBC های کوچک یا بزرگ داریم، این فاکتور RDW نام دارد. 

 

RDW در واقع دامنه پراکندگی حجم RBC ها را به ما نشان می‌دهد.   

 

مثال: در دو گروه درسی نمرة چهار دانشجو عبارتند از 20-20 و 0و 0و در گروه دیگر 10-10-10-10 است معدل هر دو گروه 10 است همان چیزی که MCV به ما نشان می‌دهد. اما گروه اول و دوم با هم خیلی فرق دارند ما با S.D یا انحراف معیار می‌توانیم تفاوت این دو را کشف کنیم. در گروه دوم انحراف معیار صفر و در گروه اول انحراف معیار 10 است. بنابراین MCV معدل را به ما می‌گوید ولی RDW انحراف معیار را به ما اعلام می کند. در دستگاه‌های اتوماتیک این انحراف معیار حجم به صورت درصدی از میانگین بیان می‌شود و همانطور که می‌دانیم بیان انحراف معیار بصورت درصدی از میانگین را Coefficient of Variation می‌گویند که عبارت است از 100 × CV= RDW= SD/MCV لذا RDW که دستگاه آنرا بصورت CV محاسبه می‌کند، نشان می‌‌دهد که چقدر پراکندگی از نظر حجم RBC ها وجود دارد. به عبارت دیگر RDW معیاری است برای Anisocytosis .  

 

تفسیر RDW  

 

RDW بطور نرمال زیر 15% است، هرگاه میزان آن بالا رود نشان دهنده آنیزوسیتوز 1 است. 

وقتی در جواب  بیمار ( Report sheet ) هیپوکروم میکروسیتیک آنمی وجود داشته باشد، دو تشخیص افتراقی داریم : 

• 1. آنمی فقر آهن 

• 2. تالاسمی مینور 

حال اگر RDW بالا باشد (بیشتر از 15%)، به نفع فقر آهن و اگر پایین باشد به نفع تالاسمی مینور است. 

در برخی مقالات RDW بالا بعنوان یک اخطار اولیه است برای شروع یک آنمی فقر آهن. 

اگر RDW بین 18-15% باشد، آنیزوسیتوز 1 + است. 

اگر RDW بین 22-18% باشد، آنیزوسیتوز 2 + است. 

اگر RDW بیش از 22% باشد، آنیزوسیتوز 3 + است. 

•  حال اگر MCV بالا باشد و RDW هم بالا باشد یعنی اینکه : 1) RBC ها ماکروسیتیک هستند 2) اختلاف در اندازه‌ها هست. چه تشخیص افتراقی مطرح می‌شود؟ جواب: آنمی مگالوبلاستیک.  

 

•  حال اگر MCV بالا ولی RDW طبیعی بود، یعنی اینکه:

 1) RBC ها ماکروسیتیک هستند

 2) اختلاف در اندازه ندارند. چه تشخیص‌های افتراقی مطرح می‌شود؟
Aplastic anemia
Anemia of liver dix

Mean Cell Hemoglobin : MCH 

میانگین میزان RBC Hb ها را نشان می‌دهد. 

میزان نرمال: 27-31 pg (Pico gram=10 -12 gr) 

( HDW ) 1 : 

(دامنه پراکندگی هموگلوبین RBC ها و یا انحراف معیار Hb ) .  

 

میزان نرمال :HDV 3.4 

اگر در فردی HDW کمتر از 4/3شد، یعنی RBC ها از نظر وجود هموگلوبین یکدست هستند و اگر HDW بالاتر از4/3 باشد، یعنی RBC ها از نظر محتوای هموگلوبین مختلف هستند ( Anisochromia ). مثال این حالت در ٍ Sideroblastic Anemia است و یا در فقر آهن و در ترانسفیوژن می‌باشند.  

 

MCHC : یعنی میزان هموگلوبین در حجم مشخصی از RBC ها 

میزان نرمال 33-37% gr . 

•  یکی از شاخص‌های کمبود آهن کاهش MCHC است و ما در هر بیماری که MCHC را پایین دیدیم، باید به فکر آنمی فقر آهن بیافتیم و هر گاه MCHC بالا بود، باید به فکر spherocytosis باشیم. 

MPV 2 : حجم متوسط پلاکتی

میزان نرمال: 7.2-11.1 fl 

برای تفسیر MPV باید همیشه شمارش پلاکتی را در

نظر بگیریم.  

 

میزان نرمال شمارش پلاکت:

mm 3 / 10 3 ×400- 150× 100 

 

تفسیر MPV 

الف) حالت اول: PLT بالا، MPV پایین: در برخی بیماری‌ها مثل بیماری‌های کلاژن واسکولار و برخی نئوپلاسم‌ها مثل کانسر Breast ، بیماری هاچکین 2 و برونکوژنیک کارسینوما 3 و برخی نئوپلاسم‌های مخفی این حالت دیده می‌شود. 

ب) حالت دوم: PLT بالا، MPV بالا: این حالت معیاری برای بیماری‌های میلوپرلیفراتیو مثل CML ، میلوفیبروز، PVC ، Essential thrombocytemia می‌تواند باشد. 

در این بیماری‌ها پلاکت‌ها به علت نقص در stem cell بزرگ، غول‌آسا و دارای کمبود گرانول ( Hypogranular ) می‌شوند و در لام بصورت توده‌های بزرگ همراه با پاهای کاذب دیده می‌شوند. 

حالت سوم: PLT پایین، MPV بالا: (یعنی thrombocytopenia ) مثــــــــلاُ PLT= 70/000 و MPV= 16 fl 

مثال شایع این حالت: 

از بین رفتن پلاکت‌ها در خون محیطی مثل ITP 4 که مگاکاریوسیت‌ها پلاکت‌های جوان را که size بزرگتری دارند، به خون محیطی می‌‌فرستند.

بیماری برنارد سولوئر 5 (دارای خونریزی و ترومبوسیتوپنی ارثی). 

• 1. Gray Plateler syn

may hygglin dix  

 

حالت چهارم: PLT پایین، MPV پایین یا نرمال: که در این حالت مغز استخوان تنبل است و نمی‌تواند پلاکت کافی بسازد مثل آنمی آپلاستیک. کلاً در بیماری که ترومبوسیتوپنی دارد، دو بیماری در تشخیص افتراقی بیشتر مطرح است و MPV به مادر تشخیص کمک می‌کند: 

الف) ITP

ب) آنمی آپلاستیک 

یعنی اگر MPV بالا بود، به نفع ITP و اگر MPV نرمال یا پایین بود، به نفع آپلاستیک آنمی است. 

 

PDW : Platelet Distribiution Width : (دامنه پراکندگی حجم پلاکت) 

PDW : معیاری است که کوچک یا بزرگ بودن پلاکت‌ها را به ما نشان می‌دهد. (مثل RDW ).

آموزش به بیمار

مراقبتهاي لازم از بيمار ان داراي قالب گچي

مراقبتهاي بيمار داراي قالب گچي

بيمار گرامي:

مشكلات مربوط  به دستگاه اسكلتي بدن بسيار شايع بوده و اگر چه اغلب تهديد كننده حيات نيستند اما تاثير عميقي بر فعاليتهاي روزمره و طبيعي زندگي دارند . يكي از درمانهايي كه در جهت رفع اين مشكلات بخصوص شكستگي ها استفاده مي شود قالبهاي گچي است . 

گچ يك وسيله بي حركت كننده خارجي است كه هدف از آن بي حركت كردن شكستگي هاي جا اندازي شده ، اصلاح بد شكستگي ها و حمايت از مفاصل ضعيف مي باشد .

اميد است بيماران با رعايت آموزشهاي ذكر شده به حداكثر بهبودي و سلامت دست يافته و از عوارض احتمالي اين نوع درمان پيشگيري نمايند .

1-                       خشك شدن گچ :

محكم شدن قا لب گچ 15 تا 20 دقيقه طول مي كشد اما اگر كاملا خشك نشود ،استحكام لازم را ندارد . خشك شدن كامل 24تا 72 ساعت طول مي كشد كه در طي اين زمان بايد :

·      جهت بلند كردن و جابجايي گچ از كف دست استفاده شود تا فشار انگشتان آن را فرو رفته نكند .

·      روي قالب هيچ پوششي نباشد تا سريعتر خشك شود .

·      مي توان ازپنكه يا لامپهاي گرمايي جهت سريعتر خشك شدن ناحيه  استفاده كرد . مراقب باشيد گچ مرطوب روي سطوح خيلي سفت يا لبه هاي تميز قرار نگيرد .  

2- تسكين درد :

·      عضو را بي حركت كرده و با چند بالش بالاتر از سطح قلب قرار دهيد .

·       از كيسه يخ در كنار محل شكستگي استفاده كنيد اما مواظب باشيد گچ مرطوب نشود .

·      از داروهاي ضد درد ي كه پزشك تجويز كرده استفاده نماييد .

·      اگر درد به علت ورم وفشار بر روي پوست است با بالاتر قراردادن اندام ،ورم و فشار را كم كنيد .

·      اگر درد بسيار شديد بوده و با اين روشها درمان نشد به پزشك مراجعه كنيد .

3- حفظ عملكرد طبيعي بدن :

·      تمام مفاصل و اندام هاي سا لم را ورزش دهيد تا ضعيف نشوند .

·      جهت پيشگيري از ضعيف شدن عضلات در گچ و براي خونرساني بهتر ،هر ساعت يكبار اين عضلات

را 5 تا 10 ثانيه منقبض و سپس شل كنيد و

انگشتان عضو را با زو بسته كنيد .

·      انگشتان اندام در گچ را از نظر رنگ ،حس ،حركت و گرمي كنترل كنيد چون نشانه خونرساني و سلامت عصبي اندام است .

 

در گچ دست وبازو اگر انگشتان و مچ دست بيمار جمع شده و قادر به باز كردن آنها نباشد و بي حسي يا گزگز شدن نيز وجود داشته باشد مي تواند از علائم قطع خونرساني به دست باشد كه بايد هر چه سريعتر به پزشك مراجعه كرد .

4- زخم فشاري :

نقاط مستعد زخم فشاري در قالبهاي گچي پا شامل پاشنه ، قوزك ها ، پشت پا و كشك زانو و در قالبهاي دست آرنج و مچ مي باشد .

·      در صورت وجود درد شديد در نقاط مستعد ،بوي بد و مرطوب شدن گچ با ترشحات داخلي به پزشك مراجعه كنيد .

·      تكه هاي گچ چسبنده به پوست را بلافاصله پس از گچ گيري از روي پوست برداريد تا به داخل قالب نلغزند .

·      در صورت خارش پوست داخل گچ با گرفتن سشوار سرد از لبه هاي قالب به داخل آن خارش را كم كنيد .

·      در صورت شكسته شدن قالب خودتان اقدام به اصلاح آن نكنيد و به پزشك مراجعه نماييد .

·      اگر بيمار ناتوان است هر 2 ساعت او را تغيير وضعيت دهيد تا دچار زخم بستر نشود .

·      بالاتر قراردادن عضو در گچ مراقبت بسيار مهمي است كه باعث پيشگيري از ورم ،درد و پيشگيري از قطع خونرساني مي شود . ُ  

  -  مراقبت از خود :

*در گچ پا حين راه رفتن نبايد وزن بدن را روي عضو مبتلا اعمال كرد مگر با اجازه پزشك و استفاده از دمپايي هاي نخصوصي كه سطح پهن و غير لغزنده اي را براي راه رفتن فراهم مي كنند و ميتوان آنها را از فروشگاههاي لوازم پزشكي تهيه كرد .

* حين راه رفتن مي توان گچ دست را با باند يا پارچه اي از گردن آميزان نمود اما نبايد فشار زيادي روي اعصاب گردن وارد شود پس بايد به فواصل استراحت كرده و دست را با لا نگه داشت و نيز گره پارچه نبايد روي مهره هاي گردن بسته شود . 

*گچ را به مدت طولاني بايد با پلاستيك نپوشانيد چون

با عث تعريق و مرطوب شدن گچ مي شود .

گچ تنه (اسپيكا) :

اين نوع قا لب در بعضي انواع

شكستگي هاي استخوان ران

و جراحي هاي مفصل ران در

 كودكان (مانند كودكان مبتلا به

دررفتگي مادرزادي لگن ) استفاده

 مي شود .

*جهت جلوگيري از ترك خوردن و ناصاف شدن ،تا خشك شدن كامل بهتر است بيمار روي تشك سفت قرار گيرد .

* جهت سريعتر خشك شدن مي توان از لامپهاي گرمايي استفاده كرد .

*طي خشك شدن نبايد زير سر وشانه ها بالش قرار داد زيرا باعث فشار به قفسه سينه مي شود .

*  جهت جلوگيري از آلودگي گچ با ادرار،،مدفوع قبل از هر بار دفع يك پلاستيك خشك و تميز زير محل مخصوص دفع قالب گچي قرار دهيد و لبه هاي آن را به طرف بيرون برگردانيد .

* پوست در تماس با لبه گچ را روزانه از نظر زخم بررسي كرده و با انگشتان ماساژ دهيد .

* احساس حبس شدن در فضاي تنگ و بسته باعث اضطراب كودك مي شود كه حمايت نزديكان مي تواند به او آرامش دهد .

* ممكن است كودك دچار كند شدن حركات گوارشي ،تهوع و استفراغ شود كه بايد به پزشك اطلاع داد .

برداشتن گچ :

* پس از برداشتن گچ فعا ليتهاي عضو و اعمال وزن روي آن را تدريجي شروع كنيد چون عضو سفت و ضعيف است .

* در صورت وجود ورم عضو را بالاتر از سطح قلب قرار دهيد .

* به دليل وجود سلول هاي پوستي مرده ،پوست خشك و پوسته ،پوسته است و سريعا زخم مي شود پس آن را نخارانيد ، به آرامي شسته و با محلول هاي نرم كننده مرطو ب كنيد .  

منابع :

1-   درسنامه پرستاري داخلي – جراحي برونر سودارث 2004

2-   درسنامه پرستاري داخلي – جراحي لاكمن

مراقبت بعد از عمل تانسیلوکتومی

مراقبت هاي بعد از عمل جراحي تونسيلكتومي

 

1-    مشاهده پرستاري به علت خطر خونريزي

2-    پوزيشن پرون سر به يك طرف براي درنا‍ ‍‍‍ز بهتر حلق ودهان

3-    خارج نكردن air way تا برگشت رفلكس بلع

4-    استفاده از گردنبند يخي

5-    عدم صحبت و سرفه كردن بيمار به دليل ايجاد گلو درد

6-     دهانشويه با آب ولرم و نمك

7-    عدم مصرف غذاهاي داغ ، سرد ، تند ، خشك

8-    بررسي سفت شدن گردن ، استفراغ ، گلودرد در 24 ساعت اول

9-     كنترل V.S  كه در صورت مشاهده تاكي كاردي و هيپرترمي به پزشك معالج اطلاع  دهيم.

نويسنده :توسط آمنه سادات ميري

 

نكته: عدم مصرف بستني به دليل افزايش ترشحات موكوسي

 

 

سوگند نامه

 سوگند نامه پرستاری

 

خداوندا

 به درگاه پاک  و مقدست شکر می گویم

 که  الطاف بی پایانت را شامل حالم نمودی

و مرا وارد حرفه ارزشمند پرستاری  گردانیدی

 تا در سایه مهر تو

خدمت به انسان ها را بر عهده گیرم

در پیشگاهت

و در حضور این جمع

به کتابت ، قرآن کریم،

 سوگند می خورم

همواره در پی آن باشم

 که در خدمت به همنوعان خود،

 به احکام مقدس اسلام و حدود الهی پایبند بوده و با کمال بی طرفی و بدون تعصب رفتار کنم

با توکل به درگاهت  ،همواره در پی آن باشم 

 تا صبور ، راستگو  و  درستکار بوده، به مقررات حرفه ای ام، وفادار بمانم

  با الگوگرفتن از حضرت زینب کبری ( س)

از حقوق حرفه ای خود دفاع نمایم

نیروی جسمانی ، عقلانی ، هنر و عواطف انسانی،  توان مدیریتی و پژوهشی ام را

 در خدمت سلامت جامعه بکار گیرم .

به خداوند تبارک و تعالی سوگند یاد می کنم

 و شرف و  وجدان خویش را گواه می گیرم

 در پیشه تخصصی خود، همواره بیاموزم

 و در آموزش و به کارگیری  آنچه فراگرفته ام دریغ نورزم.

به عنوان یک فرد آگاه حرفه ای،  با سایر اعضای تیم درمانی بهداشتی ، در اعتلای کیفیت خدمات کوشا باشم .

پروردگارا

 سوگند یاد می کنم

در مقابل دشواری ها و ناملایمات حرفه ای

توانمند ، پاسخگو و مدافع باشم .

پروردگارا

سوگند یاد می کنم

پیوسته بکوشم

تا آنچه می کنم  در راه پیشرفت

 کشور اسلامی عزیزم – ایران –  و در رفع مشکلات جامعه بشری باشد

آمین يا رب العالمین